Demir Eksikliği: Doğru Kullanım Neden Bu Kadar Önemli?

Merhaba.

Bugünkü yazım, “Demir takviyesi kullanıyorum ama değerlerim neden yükselmiyor?” diyenler için.

Demir eksikliği, en sık görülen sağlık sorunlarından biri olmasına rağmen çoğu zaman yanlış ele alınır. Pek çok kişi uzun süre demir ilacı kullandığı hâlde değerlerinde kalıcı bir düzelme sağlayamaz ya da ilaç kesildiğinde değerler hızla eski seviyelerine döner. Gelin, bunun neden böyle olduğuna birlikte bakalım.

Demir eksikliği genellikle üç temel nedenle ortaya çıkar: yetersiz alım, emilim bozukluğu veya artmış kayıp. Kadınlarda yoğun adet kanamaları, gebelik ve emzirme dönemleri bu nedenler arasında en sık karşılaşılan durumlardır.

Demir takviyesi kullanıldığı hâlde yükselme olmamasının en önemli sebeplerinden biri emilim problemleridir. Günlük hayatta sık tüketilen pek çok gıda ve içecek, demir emilimini ciddi şekilde baskılar.

Demir emilimini azaltan başlıca bileşenler şunlardır:

1. Kalsiyum (süt ve süt ürünleri, kalsiyum takviyeleri)

2. Polifenoller ve tanenler (çay, kahve, kakao)

3. Fitik asit ve fitatlar (buğday, tahıllar, soya, baklagiller, kuruyemişler)

4. Oksalatlar (özellikle çay)

5. Bazı bitki çayları (nane, papatya, ıhlamur)

Bu nedenle demir takviyeleri veya demirden zengin gıdalar (et, balık, organ etleri gibi) ile çay, kahve, süt ve benzeri emilimi baskılayan gıdalar aynı öğünde ya da yakın zamanlarda tüketilmemelidir.

Sigara ve Demir İlişkisi

C vitamini demir emiliminde kritik rol oynar. Sigara ise C vitamini ihtiyacını içmeyenlere oranla yaklaşık %30 artırır ve demirin vücutta etkin kullanımını bozar. Ayrıca sigara ile birlikte genellikle çay ve kahve gibi emilimi azaltan içeceklerin tüketilmesi, demir eksikliğinin bu grupta daha yaygın görülmesine neden olur.

Demir eksikliği, yalnızca içilen tablet sayısını artırmakla düzelmez. Doğru formu seçerek emilimi artırmak, kayıplardan kaçınmak için doğru zamanda kullanmayı öğrenmek, eşlik eden eksiklikleri belirlemek ve yaşam tarzıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

***Eczanemde ferritin değeri çok düşük olan ya da hızlı toparlama gereken hastalarda lipozomal demir formlarını öneriyorum. Mide hassasiyeti olan bireylerde ise nano demir formları iyi bir tercih olabiliyor. Eczacınız, sizin için en uygun formu seçmede yol gösterici olacaktır. İdeal ferritin aralığının 50–100 ng/mL olduğunu hatırlatarak hepinize sağlıklı günler diliyorum.

Yazılarım bilgilendirme amaçlıdır. Herhangi bir takviye edici gıdaya başlamadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışınız.